بخش چهارم: جرائم سامانه مؤدیان، سوالات متداول و جمعبندی نهایی
در سه بخش قبلی با مفهوم گامبندی شرکتها، مراحل اجرای قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان و وضعیت فعلی مؤدیان آشنا شدیم. در این بخش به مهمترین جرائم، اشتباهات رایج و پرسشهای متداول میپردازیم.
جرائم مربوط به سامانه مؤدیان
قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان برای عدم انجام تکالیف قانونی، جرائمی را پیشبینی کرده است. برخی از مهمترین موارد عبارتاند از:
۱. عدم صدور صورتحساب الکترونیکی
اگر مؤدی برای معاملات مشمول، صورتحساب الکترونیکی صادر نکند، مشمول جرائم مقرر در قانون خواهد شد.
۲. عدم عضویت یا انجام ندادن تکالیف سامانه مؤدیان
بیتوجهی به تکالیفی که قانون برای مؤدی تعیین کرده است، میتواند موجب اعمال جرائم مالیاتی و همچنین محرومیت از برخی تسهیلات و اعتبارهای مالیاتی شود.
۳. ثبت اطلاعات نادرست
ثبت اشتباه یا خلاف واقع اطلاعاتی مانند:
مبلغ معامله
شناسه کالا یا خدمت
اطلاعات خریدار
اطلاعات فروشنده
میتواند موجب مطالبه مالیات، جریمه و رد اعتبار مالیاتی شود.
۴. استفاده از صورتحساب غیرمعتبر
استفاده از صورتحسابهایی که مطابق ضوابط سازمان امور مالیاتی صادر نشدهاند، ممکن است باعث شود هزینه یا اعتبار مالیاتی آن معامله مورد پذیرش قرار نگیرد.
چگونه از جرائم جلوگیری کنیم؟
برای کاهش ریسک جرائم مالیاتی، این موارد را رعایت کنید:
نرمافزار حسابداری خود را با سامانه مؤدیان بهروز نگه دارید.
اطلاعات خریدار و فروشنده را قبل از صدور صورتحساب بررسی کنید.
ارسال صورتحسابها را به روزهای پایانی موکول نکنید.
پیامهای کارپوشه مالیاتی را بهطور مرتب بررسی کنید.
تغییرات قوانین، بخشنامهها و دستورالعملهای سازمان امور مالیاتی را دنبال کنید.
در صورت مشاهده خطا، در سریعترین زمان ممکن نسبت به اصلاح آن اقدام کنید.
سوالات متداول
آیا هنوز شرکتها گام یک، دو یا سه هستند؟
خیر. این اصطلاح مربوط به مراحل اولیه اجرای سامانه مؤدیان بود. در حال حاضر ملاک اصلی، مشمول بودن مؤدی بر اساس قوانین جاری است، نه شماره گام.
آیا شرکت تازهتأسیس هم باید سامانه مؤدیان داشته باشد؟
بله. در صورت مشمول بودن طبق قوانین جاری، شرکت باید تکالیف مربوط به سامانه مؤدیان را انجام دهد و از کارپوشه مالیاتی خود استفاده کند.
اگر شرکت هیچ فروشی نداشته باشد، باز هم باید عضو سامانه مؤدیان باشد؟
عضویت در سامانه و انجام تکالیف قانونی، موضوعی جدا از میزان فروش است. با این حال، نحوه انجام تکالیف ممکن است بسته به وضعیت مؤدی و مقررات جاری متفاوت باشد.
آیا داشتن سامانه مؤدیان، دفاتر قانونی را حذف کرده است؟
خیر. عضویت در سامانه مؤدیان بههیچوجه جایگزین نگهداری دفاتر قانونی، اسناد حسابداری و سایر تکالیف مقرر در قوانین مالیاتی و تجاری نشده است.
آیا استفاده از نرمافزار حسابداری الزامی است؟
قانون استفاده از نرمافزار حسابداری مشخصی را الزامی نکرده است؛ اما نرمافزار باید امکان صدور و ارسال صورتحساب الکترونیکی مطابق ضوابط سازمان امور مالیاتی را داشته باشد.
و در نهایت
اصطلاح «گامبندی شرکتها» یک اصطلاح رایج بین حسابداران است و در قوانین مالیاتی ایران عنوان مستقلی ندارد. این اصطلاح به فراخوانهای مرحلهای سازمان امور مالیاتی برای اجرای قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان اشاره میکند.
در سالهای آغازین اجرای قانون، شماره گام هر مؤدی مشخص میکرد که از چه تاریخی باید به سامانه مؤدیان بپیوندد و صورتحساب الکترونیکی صادر کند. اما با تکمیل مراحل فراخوان، امروز تقریباً همه اشخاص حقوقی و بسیاری از اشخاص حقیقی مشمول این قانون هستند و شماره گام دیگر اهمیت عملی گذشته را ندارد.
آنچه اکنون اهمیت دارد، انجام صحیح تکالیف قانونی، صدور بهموقع صورتحساب الکترونیکی، بررسی مستمر کارپوشه مالیاتی و رعایت آخرین قوانین و بخشنامههای سازمان امور مالیاتی است. رعایت این موارد علاوه بر جلوگیری از جرائم مالیاتی، موجب شفافیت مالی، تسهیل رسیدگیهای مالیاتی و کاهش اختلافات با سازمان امور مالیاتی خواهد شد.
منابع قانونی مقاله
قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان
قانون مالیاتهای مستقیم
قانون مالیات بر ارزش افزوده
آییننامهها و دستورالعملهای سازمان امور مالیاتی جمهوری اسلامی ایران
فراخوانهای رسمی سازمان امور مالیاتی درباره اجرای سامانه مؤدیان
