گامبندی شرکتها در امور مالیاتی چیست؟ | بررسی کامل گامهای سامانه مؤدیان در ایران (بخش اول)
اگر در محیطهای حسابداری یا مالیاتی فعالیت کرده باشید، احتمالاً بارها اصطلاحاتی مانند «شرکت گام اول»، «گام دوم» یا «گام سوم» را شنیدهاید. بسیاری از مدیران، حسابداران و صاحبان کسبوکار تصور میکنند این گامها نوعی رتبهبندی مالیاتی شرکتها هستند، در حالی که واقعیت چیز دیگری است.
در این مقاله قصد داریم بهطور کامل بررسی کنیم که گامبندی شرکتها در امور مالیاتی چیست، چرا ایجاد شد، چه ارتباطی با سامانه مؤدیان دارد و امروزه چه جایگاهی در قوانین مالیاتی ایران دارد.
توجه: این مقاله صرفاً بر اساس قوانین، مصوبات و دستورالعملهای سازمان امور مالیاتی جمهوری اسلامی ایران تهیه شده است.
گامبندی شرکتها چیست؟
برخلاف تصور بسیاری از افراد، در هیچیک از قوانین مالیاتی ایران عنوانی با نام «گام یک»، «گام دو» یا «گام سه شرکتها» وجود ندارد.
اصطلاح گامبندی در واقع نامی است که حسابداران و فعالان مالی برای مراحل مختلف فراخوان سازمان امور مالیاتی جهت اجرای قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان انتخاب کردهاند.
به بیان ساده:
سازمان امور مالیاتی نمیتوانست میلیونها مؤدی را بهصورت همزمان وارد سامانه مؤدیان کند؛ بنابراین اجرای قانون را بهصورت مرحلهای (فراخوانهای متعدد) آغاز کرد و هر گروه از مؤدیان را در زمان مشخصی ملزم به عضویت در سامانه و صدور صورتحساب الکترونیکی نمود.
چرا گامبندی انجام شد؟
اجرای سامانه مؤدیان یکی از بزرگترین پروژههای تحول دیجیتال نظام مالیاتی ایران است.
اگر همه شرکتها و کسبوکارها بهصورت همزمان وارد این سامانه میشدند، مشکلات متعددی ایجاد میشد؛ از جمله:
فشار بسیار زیاد بر زیرساختهای سامانه
ناآمادگی بسیاری از شرکتها
نبود نرمافزارهای سازگار
عدم آمادگی شرکتهای معتمد مالیاتی
افزایش خطا در صدور صورتحسابهای الکترونیکی
به همین دلیل، سازمان امور مالیاتی تصمیم گرفت مؤدیان را بهصورت مرحلهای فراخوان کند تا هر گروه فرصت کافی برای آمادهسازی
سیستمهای مالی خود داشته باشد.
گامبندی بر چه اساسی انجام شد؟
ملاک اصلی فراخوانها عبارت بود از:
نوع شخصیت (حقوقی یا حقیقی)
اندازه و اهمیت اقتصادی مؤدی
نوع فعالیت
حجم معاملات
آمادگی زیرساختهای مالیاتی
به همین دلیل ابتدا شرکتهای بزرگ، بورسی و دولتی مشمول شدند و سپس سایر اشخاص حقوقی و در نهایت اشخاص حقیقی نیز به سامانه اضافه شدند.
آیا گامبندی همان رتبه مالیاتی شرکت است؟
خیر.
یکی از رایجترین اشتباهات این است که تصور میشود:
گام یک یعنی شرکت بزرگ
گام دو یعنی شرکت متوسط
گام سه یعنی شرکت ضعیف
این برداشت کاملاً نادرست است.
گامبندی هیچ ارتباطی با موارد زیر ندارد:
میزان مالیات پرداختی
خوشحساب یا بدحساب بودن مؤدی
رتبه اعتباری شرکت
اندازه سرمایه شرکت
میزان فروش
میزان سود
گام فقط نشان میدهد از چه تاریخی شرکت موظف به اجرای تکالیف سامانه مؤدیان شده است.
ارتباط گامبندی با سامانه مؤدیان
با تصویب قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان، همه مؤدیان مالیاتی بهتدریج مکلف شدند:
در سامانه مؤدیان عضو شوند.
کارپوشه مالیاتی داشته باشند.
صورتحساب الکترونیکی صادر کنند.
اطلاعات فروش خود را از طریق سامانه ارسال کنند.
از همین جا اصطلاح گام اول، گام دوم، گام سوم و... بین حسابداران رایج شد.
آیا گامبندی هنوز اهمیت دارد؟
در سالهای ابتدایی اجرای سامانه مؤدیان، دانستن گام هر شرکت اهمیت زیادی داشت؛ زیرا تاریخ شروع تکالیف مالیاتی هر گروه متفاوت بود.
اما با تصویب قانون تسهیل تکالیف مؤدیان، تقریباً تمامی اشخاص حقوقی و سپس سایر مؤدیان مشمول اجرای قانون شدند و امروز اهمیت اصلی گامبندی بیشتر از نظر تاریخچه اجرای قانون است، نه تعیین تکلیف فعلی شرکتها.
آنچه در بخش بعدی خواهید خواند
در بخش دوم، تمام فراخوانهای سازمان امور مالیاتی را بهترتیب بررسی میکنیم و توضیح میدهیم:
گام اول شامل چه شرکتهایی بود؟
گام دوم چه اشخاصی را در بر میگرفت؟
گام سوم و سایر مراحل شامل چه مؤدیانی بودند؟
هر گام از چه تاریخی اجرا شد؟
هر گروه چه تکالیفی داشت؟
