فراخوانهای سامانه مؤدیان برای اشخاص حقیقی در سال ۱۴۰۵
با گسترش اجرای قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان، یکی از پرسشهای مهم صاحبان مشاغل این است که اگر یک شخص حقیقی تاکنون در فراخوانهای قبلی قرار نگرفته باشد، در سال ۱۴۰۵ چه تکلیفی خواهد داشت؟
در این زمینه باید بین مشمولیت سامانه مؤدیان و مشمولیت مالیات بر ارزش افزوده تفاوت قائل شد؛ زیرا این دو موضوع الزاماً یکسان نیستند.
آیا همه اشخاص حقیقی مشمول سامانه مؤدیان هستند؟
بر اساس قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان، اشخاص حقیقی صاحب کسبوکار نیز در گروه اشخاص مشمول این قانون قرار میگیرند.
همچنین با اجرای قانون تسهیل تکالیف مؤدیان، تکالیف مربوط به اشخاص حقیقی از اول دیماه ۱۴۰۲ وارد مرحله اجرایی شد. سازمان امور مالیاتی نیز در اطلاعیه شماره ۱۹ درباره اشخاص حقیقیای که مشمول صدور صورتحساب الکترونیکی هستند اما هنوز در فراخوانهای مالیات بر ارزش افزوده قرار نگرفتهاند، توضیح داده است.
بنابراین، صرف اینکه یک شخص حقیقی تاکنون «فراخوان ارزش افزوده» نشده است، به معنی خارج بودن او از تکالیف سامانه مؤدیان نیست.
وضعیت اشخاص حقیقی که تاکنون در فراخوانهای قبلی نبودهاند
در سال ۱۴۰۵ ممکن است با مؤدیانی مواجه باشیم که:
شخص حقیقی و صاحب کسبوکار هستند؛
در فراخوانهای قبلی مالیات بر ارزش افزوده قرار نگرفتهاند؛
تا پیش از این مالیات بر ارزش افزوده از مشتری دریافت نمیکردند؛
اما بر اساس مقررات سامانه مؤدیان، مشمول صدور و ثبت صورتحساب الکترونیکی هستند.
این گروه باید وضعیت خود را در کارپوشه و پرونده مالیاتی بررسی کنند و صرفاً بر اساس اینکه «تا امروز فراخوان نشدهاند» تصور نکنند که هیچ تکلیفی در سامانه مؤدیان ندارند.
آیا مؤدیِ فراخواننشده میتواند مالیات بر ارزش افزوده از مشتری بگیرد؟
خیر.
طبق اطلاعیه شماره ۱۹ سازمان امور مالیاتی، اشخاص حقیقیای که از ابتدای دیماه ۱۴۰۲ مشمول صدور صورتحساب الکترونیکی شدهاند اما بر اساس فراخوانهای مالیات بر ارزش افزوده هنوز مشمول دریافت مالیات بر ارزش افزوده از خریداران نشدهاند، مجاز به دریافت مالیات بر ارزش افزوده از مشتری نیستند.
در این شرایط، صورتحساب الکترونیکی باید با استفاده از شناسه کالا یا خدمت مربوط و با نرخ مالیات و عوارض ارزش افزوده صفر صادر شود.
یک نکته بسیار مهم
مشمول سامانه مؤدیان بودن ≠ مشمول مالیات بر ارزش افزوده بودن
ممکن است یک شخص حقیقی موظف به صدور و ثبت صورتحساب الکترونیکی باشد، ولی هنوز اجازه دریافت مالیات بر ارزش افزوده از مشتری را نداشته باشد.
به همین دلیل، حسابدار باید این دو وضعیت را جداگانه بررسی کند.
آیا در سال ۱۴۰۵ فراخوان جدیدی برای اشخاص حقیقی اعلام میشود؟
فراخوانهای مالیات بر ارزش افزوده بر اساس اطلاعیههای سازمان امور مالیاتی و مقررات مربوط اعلام میشوند. در سالهای گذشته نیز برای تکمیل دامنه مشمولان، فراخوانهای جدید و اصلاحی منتشر شده است؛ از جمله فراخوان اصلاحی مرحله دهم برای بخشی از مؤدیانی که تا آن زمان فراخوان نشده بودند.
بنابراین در سال ۱۴۰۵ نیز باید آخرین اطلاعیههای سازمان امور مالیاتی بررسی شود و نمیتوان صرفاً با استناد به فراخوانهای قدیمی، وضعیت یک مؤدی را مشخص کرد.
حسابدار چه مواردی را باید بررسی کند؟
برای تعیین تکلیف یک شخص حقیقی در سال ۱۴۰۵ بهتر است موارد زیر بررسی شود:
۱. وضعیت پرونده مالیاتی
مشخص شود پرونده فعال است و فعالیت مؤدی در نظام مالیاتی با چه عنوانی ثبت شده است.
۲. وضعیت کارپوشه سامانه مؤدیان
وضعیت کارپوشه و اطلاعات مربوط به عضویت و تکالیف مؤدی بررسی شود.
۳. نوع فعالیت
نوع کالا یا خدمات ارائهشده اهمیت دارد؛ زیرا برخی فعالیتها در مقررات سامانه مؤدیان و مالیات بر ارزش افزوده شرایط ویژهای دارند.
۴. سابقه فراخوان ارزش افزوده
باید مشخص شود مؤدی در کدام مرحله از فراخوانهای مالیات بر ارزش افزوده قرار گرفته یا آیا تاکنون فراخوان نشده است.
۵. الزام به صدور صورتحساب الکترونیکی
حتی در صورت نبود سابقه فراخوان ارزش افزوده، باید بررسی شود که مؤدی بر اساس مقررات سامانه مؤدیان مکلف به صدور صورتحساب الکترونیکی هست یا خیر.
۶. نرخ مالیات و عوارض در صورتحساب
اگر مؤدی هنوز مشمول دریافت مالیات بر ارزش افزوده نشده باشد، نباید مالیات و عوارض ارزش افزوده را از خریدار دریافت کند. برای این گروه، سازمان امور مالیاتی استفاده از نرخ صفر را در صورتحساب الکترونیکی اعلام کرده است.
اشتباه رایج مؤدیان
یکی از اشتباهات رایج این است که مؤدی تصور میکند:
«چون هنوز برای ارزش افزوده فراخوان نشدهام، پس لازم نیست با سامانه مؤدیان کاری داشته باشم.»
این برداشت میتواند نادرست باشد.
فراخوان ارزش افزوده و تکلیف صدور صورتحساب الکترونیکی دو موضوع متفاوت هستند.
بنابراین صاحب کسبوکار باید ابتدا وضعیت خود را در سامانه مؤدیان و پرونده مالیاتی بررسی کند و سپس درباره نحوه صدور صورتحساب و دریافت یا عدم دریافت مالیات بر ارزش افزوده تصمیم بگیرد.
و درنهایت
در سال ۱۴۰۵، اشخاص حقیقی که در فراخوانهای قبلی مالیات بر ارزش افزوده قرار نگرفتهاند، باید وضعیت خود را بهصورت دقیق بررسی کنند. فراخوان نشدن در ارزش افزوده بهتنهایی به معنی معافیت از تکالیف سامانه مؤدیان نیست.
از طرف دیگر، مؤدیای که هنوز در فراخوان ارزش افزوده قرار نگرفته است، نباید صرفاً به دلیل صدور صورتحساب الکترونیکی، مالیات بر ارزش افزوده را از مشتری دریافت کند.
بنابراین برای هر شخص حقیقی باید دو موضوع جداگانه بررسی شود:
۱. آیا مشمول تکالیف سامانه مؤدیان و صدور صورتحساب الکترونیکی است؟
۲. آیا طبق فراخوانهای مالیات بر ارزش افزوده، مجاز به دریافت مالیات و عوارض ارزش افزوده از مشتری است؟
بررسی آخرین اطلاعیهها و وضعیت کارپوشه مؤدی، مهمترین اقدام برای تعیین تکلیف صحیح در سال ۱۴۰۵ است.
