آموزش بستن حسابهای موقت و دائم در حسابداری
یکی از مهمترین کارهایی که در پایان دوره مالی انجام میشود، بستن حسابهاست. اگر این مرحله را درست یاد بگیرید، متوجه میشوید چگونه حسابهای یک سال مالی بسته شده و ماندههای لازم به سال مالی بعد منتقل میشوند.
اول: حسابها را به دو دسته تقسیم کنیم
۱. حسابهای دائم
حسابهای دائم، حسابهایی هستند که مانده آنها از یک دوره مالی به دوره مالی بعد منتقل میشود.
مهمترین حسابهای دائم عبارتاند از:
داراییها
بدهیها
سرمایه / حقوق مالکانه
مثال:
داراییها:
صندوق
بانک
موجودی کالا
حسابهای دریافتنی
ساختمان
خودرو
تجهیزات
بدهیها:
حسابهای پرداختنی
اسناد پرداختنی
وام
مالیات پرداختنی
حقوق مالکانه:
سرمایه
سود و زیان انباشته
این حسابها در پایان سال بهطور کامل از بین نمیروند؛ بلکه مانده آنها به سال مالی جدید منتقل میشود.
۲. حسابهای موقت
حسابهای موقت مربوط به عملکرد همان دوره مالی هستند و در پایان سال باید بسته شوند.
مهمترین آنها:
درآمدها
هزینهها
برداشت مالک
مثال:
درآمدها:
درآمد فروش کالا
درآمد ارائه خدمات
هزینهها:
هزینه حقوق
هزینه اجاره
هزینه آب و برق
هزینه تلفن
هزینه استهلاک
مانده حسابهای موقت نباید مستقیماً به سال مالی بعد منتقل شود.
مراحل بستن حسابهای موقت
فرض کنیم شرکت در پایان سال اطلاعات زیر را دارد:
| عنوان حساب | مانده |
|---|---|
| درآمد فروش | ۵۰۰ میلیون تومان |
| هزینه حقوق | ۱۰۰ میلیون تومان |
| هزینه اجاره | ۵۰ میلیون تومان |
| هزینه آب و برق | ۲۰ میلیون تومان |
سود شرکت:
۵۰۰ - (۱۰۰ + ۵۰ + ۲۰) = ۳۳۰ میلیون تومان سود
حالا باید حسابها را ببندیم.
مرحله اول: بستن حسابهای درآمد
حسابهای درآمد معمولاً دارای مانده بستانکار هستند.
برای بستن آنها باید:
✅ درآمد را بدهکار کنیم
✅ حساب خلاصه سود و زیان را بستانکار کنیم
ثبت:
درآمد فروش ۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
خلاصه سود و زیان ۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
بعد از این ثبت، مانده حساب درآمد فروش صفر میشود.
مرحله دوم: بستن حسابهای هزینه
حسابهای هزینه معمولاً دارای مانده بدهکار هستند.
برای بستن آنها باید:
✅ خلاصه سود و زیان را بدهکار کنیم
✅ هزینهها را بستانکار کنیم
ثبت:
خلاصه سود و زیان ۱۷۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
هزینه حقوق ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
هزینه اجاره ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
هزینه آب و برق ۲۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
بعد از این ثبت:
تمام حسابهای هزینه صفر میشوند.
حساب خلاصه سود و زیان باقی میماند.
مرحله سوم: بستن حساب خلاصه سود و زیان
حالا وضعیت حساب خلاصه سود و زیان را بررسی میکنیم.
درآمدها: ۵۰۰ میلیون بستانکار
هزینهها: ۱۷۰ میلیون بدهکار
بنابراین مانده حساب خلاصه سود و زیان:
✅ ۳۳۰ میلیون تومان بستانکار = سود
در شرکتها، نتیجه سود و زیان طبق ساختار حقوق مالکانه به حساب مناسب منتقل میشود؛ معمولاً سود و زیان انباشته.
ثبت:
خلاصه سود و زیان ۳۳۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
سود و زیان انباشته ۳۳۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
اگر شرکت زیان کرده باشد چه؟
فرض کنید:
درآمد = ۲۰۰ میلیون تومان
هزینه = ۳۰۰ میلیون تومان
یعنی شرکت ۱۰۰ میلیون تومان زیان کرده است.
در این حالت حساب خلاصه سود و زیان دارای مانده بدهکار است.
ثبت بستن:
سود و زیان انباشته ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
خلاصه سود و زیان ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
مرحله چهارم: بستن حساب برداشت مالک
این مرحله بیشتر در واحدهای انفرادی اهمیت دارد.
فرض کنیم مالک در طول سال مبلغ ۵۰ میلیون تومان برداشت کرده است.
حساب برداشت معمولاً بدهکار است.
ثبت بستن:
سرمایه مالک ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
برداشت مالک ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
در شرکتهای تجاری، نحوه ثبت برداشت و پرداخت به صاحبان سرمایه میتواند با توجه به ساختار حقوقی شرکت متفاوت باشد.
آموزش بستن حسابهای دائم
بعد از بستن حسابهای موقت، نوبت حسابهای دائم میرسد.
حسابهای دائم شامل:
داراییها
بدهیها
حقوق مالکانه
هستند.
این حسابها برخلاف حسابهای موقت، ماهیت و مانده خود را برای دوره بعد حفظ میکنند.
حساب اختتامیه چیست؟
برای بستن حسابهای دائم معمولاً از حسابی به نام:
حساب اختتامیه
استفاده میشود.
هدف این حساب، بستن حسابهای دائمی در پایان سال و انتقال ماندهها به سال بعد است.
مرحله اول: بستن حسابهای دارای مانده بدهکار
داراییها معمولاً مانده بدهکار دارند.
برای بستن آنها:
✅ حساب اختتامیه بدهکار یا بستانکار میشود؟
چون داراییها مانده بدهکار دارند، برای صفر کردن آنها باید بستانکار شوند.
بنابراین:
حساب اختتامیه بدهکار داراییها بستانکار
مثلاً:
حساب اختتامیه ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
حساب اختتامیه ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
بانک ۳۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
صندوق ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
موجودی کالا ۶۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
مرحله دوم: بستن حسابهای دارای مانده بستانکار
بدهیها و حقوق مالکانه معمولاً دارای مانده بستانکار هستند.
برای صفر کردن آنها باید بدهکار شوند.
ثبت:
بدهیها و حقوق مالکانه بدهکار حساب اختتامیه بستانکارمثلاً:
حسابهای پرداختنی ۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
وام پرداختنی ۳۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
سرمایه ۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
حساب اختتامیه ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
پس از انجام این ثبتها، حساب اختتامیه نیز بسته میشود.
افتتاح حسابها در سال جدید
در ابتدای سال مالی جدید، از حساب افتتاحیه استفاده میکنیم.
یعنی مانده داراییها، بدهیها و حقوق مالکانه دوباره ثبت میشوند.
مثلاً:
صندوق ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
بانک ۳۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
موجودی کالا ۶۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بدهکار
حسابهای پرداختنی ۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
وام پرداختنی ۳۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
سرمایه ۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰ بستانکار
تفاوت حساب موقت و دائم در یک نگاه
| حساب موقت | حساب دائم |
|---|---|
| مربوط به یک دوره مالی است | مربوط به چند دوره مالی است |
| در پایان سال بسته میشود | مانده آن به دوره بعد منتقل میشود |
| شامل درآمد و هزینه است | شامل دارایی، بدهی و حقوق مالکانه است |
| مانده آن صفر میشود | مانده آن باقی میماند |
| از طریق خلاصه سود و زیان بسته میشود | از طریق حساب اختتامیه منتقل میشود |
نکته مهم برای بازار کار
در نرمافزارهای حسابداری مانند هلو و سپیدار، عملیات بستن حسابها معمولاً از طریق فرآیندهای پایان سال و عملیات اختتامیه انجام میشود؛ اما حسابدار باید قبل از انجام عملیات، موارد زیر را بررسی کند:
✅ تمام اسناد حسابداری ثبت شده باشند.
✅ حساب بانک با گردش واقعی تطبیق داده شده باشد.
✅ موجودی صندوق بررسی شود.
✅ موجودی کالا مشخص باشد.
✅ استهلاک داراییها ثبت شده باشد.
✅ حقوق و دستمزد ثبت شده باشد.
✅ مالیاتها و بیمههای پرداختنی بررسی شوند.
✅ حسابهای دریافتنی و پرداختنی کنترل شوند.
✅ اسناد اصلاحی پایان سال ثبت شوند.
هیچوقت بدون بررسی کامل حسابها، عملیات اختتامیه را انجام ندهید.
ترتیب ساده بستن حسابها که باید حفظ کنید
بستن درآمدها
بستن هزینهها
انتقال سود یا زیان به حقوق مالکانه
بستن حسابهای دائم از طریق اختتامیه
افتتاح حسابهای دائم در سال جدید
توجه : حسابهای دائم در اختتامیه میآید و به هیچ عنوان حساب های موقت در اختتامیه نمیآید فقط در بستن حساب های موقت میآید
